Co trzeba wiedzieć o guzach kości u dzieci

Jest wiele typów guzów kości u dzieci. Zdecydowanie najczęstsze są zmiany łagodne, które często nie wymagają leczenia. Nowotwory złośliwe są rzadkie, ale bardzo groźne. Wśród nich najczęstszy jest kostniakomięsak (osteosarcoma), a nieco rzadszy – mięsak Ewinga. Oba występują głównie u dzieci starszych i młodzieży, częściej u chłopców.

W Polsce co roku rozpoznaje się 30-35 przypadków kostniakomięsaka i 20-25 mięsaka Ewinga. Rozwijają się zwykle w okolicy stawu kolanowego, rzadziej barkowego czy innych kości długich. Mięsak Ewinga może dotyczyć też kości płaskich – miednicy, łopatki i kości czaszki. Niestety w ponad połowie przypadków rozpoznanie stawiane jest późno, czasem w fazie choroby przerzutowej (do innych kości, płuc, mózgu).

NAJCZĘSTSZYMI OBJAWAMI ZŁOŚLIWYCH GUZÓW KOŚCI SĄ:  GUZ, BÓL I OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI STAWU!

Guz lub obrzęk w okolicy kości lub stawu jest zwykle wyczuwalny i widoczny, choć czasem pacjent myli go z przebytym urazem lub mięśniem nadciągniętym po treningu. Czasem – częściej w mięsaku Ewinga – chore miejsce może być zaczerwienione i bardziej ucieplone, co można pomylić ze stanem zapalnym, szczególnie, że w badaniach laboratoryjnych może występować podwyższona leukocytoza, CRP i OB.

Ból kości jest zwykle zlokalizowany, uporczywy, ciągły i nasilający się z czasem, niezwiązany z urazem, może być silniejszy w nocy lub w spoczynku. Te cechy odróżniają ból nowotworowy od bólów wzrostowych, które mają charakter przerywany, wędrujący i występują zwykle po wysiłku, a ustępują w nocy!!!

Ograniczenie ruchomości stawu powoduje utrudnione poruszanie się, utykanie. W guzach miednicy może wystąpić zaburzenie oddawania moczu i stolca.

Czasem dziecko może mieć objawy ogólne: osłabienie, chudnięcie, gorączka, bladość.

W PRZYPADKU PODEJRZENIA GUZA KOŚCI NALEŻY NIEZWŁOCZNIE SKONSULTOWAĆ SIĘ Z LEKARZEM!

Pierwszym i najprostszym badaniem diagnostycznym w guzach kości jest prześwietlenie kości w dwóch projekcjach (przód-tył i z boku)! Nie należy się go obawiać, ponieważ narażenie na promieniowanie jonizujące jest przy tym badaniu bardzo małe!

CZYNNIKI SPRZYJAJĄCE ROZWOJOWI GUZÓW KOŚCI U DZIECI?

Przyczyny wystąpienia kostniakomięsaka i mięsaka Ewinga nie są znane, ale zidentyfikowano pewne czynniki predysponujące do zachorowania na te nowotwory.

Kostniakomięsak:

- gwałtowny wzrost kości w okresie dojrzewania – dzieci ze zdiagnozowanym kostniakomięsakiem są zazwyczaj wyższe od rówieśników

- czynniki genetyczne – zwiększone ryzyko dotyczy dzieci, które wcześniej chorowały na siatkówczaka i mają zmutowany gen RB1, jak również dziedziczne mutacje genetyczne BRCA oraz TP53

- inne choroby kości – obecność mnogich kostniakochrzęstniaków, przewlekłe zapalenie kości, dysplazja włóknista, leczenie kości metalowymi zespoleniami.

- czynniki środowiskowe – istnieje związek między ekspozycją na promieniowanie jonizujące a rozwojem kostniakomięsaka (na przykład w polu przebytej radioterapii).

Mięsak Ewinga:

- czynniki genetyczne – mięsaka Ewinga charakteryzuje typowa translokacja (przeniesienie) fragmentu chromosomu 11 i 22.

ZŁOŚLIWE GUZY KOŚCI U DZIECI – DIAGNOSTYKA

Podstawą rozpoznania kostniakomięsaka i mięsaka Ewinga jest badanie histopatologiczne połączone z badaniem molekularnym tkanki nowotworowej. Przed wykonaniem biopsji z pobraniem fragmentu podejrzanego guza, u pacjenta wykonuje się RTG kości, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny zmienionego chorobowo miejsca. W celu wykluczenia przerzutów do kości zastosowanie znajdują badania obrazowe płuc, jamy brzusznej i mózgowia.

ZŁOŚLIWE GUZY KOŚCI U DZIECI – LECZENIE

Leczenie złośliwych guzów kości u dzieci wymaga współpracy interdyscyplinarnej. Nowotwory te rozwijają się bardzo szybko, dlatego leczenie musi być bardzo intensywne i skojarzone, czyli złożone z różnych metod terapeutycznych. W przypadku kostniakomięsaka stosuje się chemioterapię i leczenie chirurgiczne, w mięsaku Ewinga mamy do dyspozycji chemioterapię, chirurgię, radioterapię i transplantację komórek krwiotwórczych. Przeprowadzając resekcję guza, zawsze dąży się, aby zachować kończynę. W niektórych przypadkach niestety konieczna może się okazać amputacja kończyny.

Wczesne wykrycie guza kości zwiększa szanse na wyleczenie!

Nie lekceważ objawów guza kości!

dr Małgorzata Krawczyk