napis fundacja2323napis fundacja fbnapis fundacja yt

  • Home
  • Żywienie
  • Diety
  • Żywienie małych pacjentów z białaczką

Dieta lekkostrawna

 

ZASTOSOWANIE DIETY – DLA KOGO?

Dietę tę stosuję się w licznych jednostkach chorobowych, w okresie rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych, dla chorych długo leżących oraz dla osób w wieku podeszłym.

CEL DIETY – PO CO?

Celem diety jest dostarczanie choremu dziecku wszelkich niezbędnych do funkcjonowania, wzrostu oraz rozwoju składników pokarmowych, a także ułatwienie pracy przewodu pokarmowego.

Białaczka, jak każda choroba, powoduje zwiększenie wydatku energetycznego organizmu, które wynika ze zmian zachodzących wówczas w organizmie oraz z reakcji obronnej organizmu. Chory do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje więc więcej energii. Należy jednak pamiętać, że u dzieci chorych na białaczkę, zwłaszcza w okresie przyjmowania chemioterapii, mogą występować epizody braku apetytu, a co się z tym wiąże – zmniejszenie ilości przyjmowanych pokarmów (energii). Ponadto układ pokarmowy zużywa energię na proces trawienia – im bardziej trudno strawna potrawa, tym więcej energii jest zużywane na jej strawienie. Dlatego też w celu uniknięcia „zbędnego” zużywania energii, która zdecydowanie bardziej jest potrzebna organizmowi do walki z chorobą, należy podawać choremu dziecku produkty lekkostrawne, nie zalegające w przewodzie pokarmowym.

CHARAKTERYSTYKA DIETY

Dieta lekkostrawna jest modyfikacją żywienia racjonalnego. Różnica pomiędzy tradycyjnym sposobem żywienia, a dietą lekkostrawną polega na wyeliminowaniu produktów ciężkostrawnych oraz technik kulinarnych zmniejszających strawność potraw.

Ważne w tej diecie jest wykluczenie produktów i potraw tłustych, smażonych, pieczonych, wzdymających, ostro przyprawionych oraz długo zalegających w żołądku.

TECHNIKI KULINARNE

Potrawy powinny być świeżo przyrządzane, nie przechowywane długo w lodówce.

Do przygotowywania potraw zaleca się takie techniki kulinarne jak:

  • Gotowanie w wodzie,
  • Gotowanie na parze,
  • Duszenie bez wstępnego obsmażania,
  • Pieczenie w folii lub pergaminie,
  • Pieczenie w naczyniach ceramicznych, na ruszcie oraz w opiekaczu elektrycznym.

Należy wykluczyć:

 

  • Smażenie tradycyjne,
  • Pieczenie tradycyjne.

 

Tłuszcze należy dodawać do gotowych potraw, na surowo. Zupy i sosy należy zagęszczać zawiesiną z mąki i mleka lub mąki i śmietanki, zaprawą zacieraną z mąki i tłuszczu lub podprawiać żółtkiem. Wykluczyć należy zasmażki.

Warzywa należy podawać gotowane w wodzie, gotowane na parze lub pieczone.

Używane do przygotowywania potraw przyprawy powinny być łagodne, dozwolone w diecie.

ZALECENIA ŻYWIENIOWE

Poniższa tabela przedstawia listę produktów zalecanych w diecie lekkostrawnej, zalecanych w umiarkowanej ilości oraz przeciwwskazanych. Produkty zalecane powinny stanowić podstawę diety, produkty zalecane w umiarkowanych ilościach powinny być spożywane okazjonalnie, natomiast produkty przeciwwskazane powinny być zdecydowanie wykluczone z jadłospisu. Należy jednak pamiętać, że poziom tolerancji niektórych produktów może być indywidualny.

GRUPA PRODUKTÓW

PRODUKTY ZALECANE

PRODUKTY ZALECANE W UMIARKOWANYCH ILOŚCIACH

PRODUKTY PRZECIWWSKAZANE

Produkty zbożowe

 
  • mąka pszenna, ziemniaczana
  • makarony
  • ryż biały
  • kasze: manna, krakowska, jęczmienna, jaglana
  • płatki owsiane, pszenne, kukurydziane
  • pieczywo pszenne, dobrze wypieczone
  • pieczywo mieszane
  • bułki kajzerki
  • grzanki
  • sucharki
  • chrupki kukurydziane
 
  • kasza gryczana
  • ryż brązowy
  • płatki żytnie
 
  • otręby pszenne
  • zarodki pszenne
  • ciasto francuskie
  • bułki maślane
  • pieczywo cukiernicze
  • chleb razowy
  • chleb żytni
  • pieczywo pszenne razowe z soją i słonecznikiem
  • pieczywo z otrębami

Mleko i produkty mleczne

 
  • chude mleko (do 2% tłuszczu)
  • chudy jogurt
  • maślanka
  • kefir
  • zsiadłe mleko
  • chude i półtłuste sery twarogowe
  • serki homogenizowane półtłuste
 
  • sery żółte
 
  • tłuste mleko i przetwory mleczne (powyżej 2%)
  • mleko skondensowane
  • sery pleśniowe
  • sery topione
  • tłuste sery twarogowe
  • sery typu „Fromage” i „Feta”

Jaja i potrawy z jaj

 
  • jajecznica na parze
  • omlet na parze
  • jaja na miękko
 
  • jajecznica na niewielkiej ilości oleju
  • jaja na twardo
 
  • jaja sadzone
  • jajecznica na smalcu, maśle, boczku i słoninie

Zupy i sosy

 
  • chudy rosół na mięsie drobiowym bez skóry
  • Rosół jarski
  • zupy na wywarach warzywnych, podprawiane mlekiem lub jogurtem naturalnym
  • sosy na wywarach warzywnych i drobiowych (bez skóry)
  • zupa jarzynowa, ziemniaczana, przetarta owocowa, krupnik
  • zupy podprawiane zawiesiną z mąki i mleka
  • zupy mleczne
  • sosy łagodne: warzywne, owocowe, zagęszczone zawiesiną z mąki i mleka, mleczne na mleku odtłuszczonym
   
  • tłusty esencjonalny rosół
  • zupy na wywarach z kości, grzybowych, mięsnych, zaprawiane śmietaną, zasmażane, pikantne
  • zupa grochowa, fasolowa, grzybowa, kapuśniak, ogórkowa
  • sosy majonezowe, śmietanowe i na tłustych wywarach mięsnych
  • buliony zaciągane żółtkiem
  • sosy ostre:
    chrzanowy, musztardowy, grecki
  • sos śmietanowy

Dodatki do zup

 
  • Bułka pszenna
  • Grzanki
  • Kasza manna i jęczmienna
  • Ryż biały
  • Ziemniaki
  • lane ciasto na białkach
  • makaron nitki bezjajeczny
 
  • Groszek ptysiowy
  • Jaja
 
  • Kluski kładzione
  • Grube makarony
  • Łazanki
  • Nasiona roślin strączkowych

Mięso i wędliny, drób

 
  • cielęcina
  • jagnięcina
  • mięso z indyka i kurczaka bez skóry
  • dziczyzna
  • mięso z królika
  • wędliny drobiowe
  • szynka bez przerostów tłuszczu
  • chuda pieczeń na zimno
  • cielęcina i dróg w galarecie

  • chuda wieprzowina (szynka, polędwica, schab)
  • chuda wołowina (polędwica)
  • parówki cielęce
 
  • tłuste mięso wieprzowe
  • baranina
  • tłuste mięso wołowe
  • mięso z kaczki i gęsi
  • mięso mocno peklowane
  • serca, mózg, wątroba, skórki z drobiu, ozory
  • wędliny drobno mielone
  • pasztetowa, kaszanka, salceson, salami
  • parówki, mielonka
  • konserwy mięsne
  • flaki
  • kiszka

Ryby i owoce morza

 
  • dorsz
  • mintaj
  • flądra
  • sola
  • pstrąg strumieniowy
  • okoń
  • szczupak
  • lin
  • sandacz
  • morszczuk
  • rak
  • płoć
  • halibut biały
  • płastuga
 
  • młody karp
  • leszcz
  • karmazyn
  • łosoś
  • śledź
  • makrela
  • pstrąg tęczowy
 
  • sardynka
  • węgorz
  • konserwy rybne w oleju
  • krewetki
  • małże
  • kraby
  • kawior
  • ostrygi
  • sum
  • tłusty karp
  • tołpyga
  • halibut niebieski
  • pikling

Potrawy z mięsa i ryb

 
  • mięso gotowane
  • mięso duszone bez uprzedniego obsmażania
  • mięso pieczone w folii i naczyniu żaroodpornym
  • ryby gotowane, duszone bez obsmażania, pieczone w folii lub na pergaminie
  • pulpety rybne
  • ryba w galarecie
  • potrawki
 
  • makaron z mięsem

 

  • mięso panierowane
  • mięso smażone
  • ryby smażone w panierce
  • ryby duszone z uprzednim obsmażaniem
  • ryby pieczone tradycyjnie z dodatkiem tłuszczu (smalcu, masła, boczku, margaryny)
  • potrawy marynowane i wędzone
  • krokiety

Potrawy z mąki i kasz

 
  • pierogi leniwe z chudego sera twarogowego
  • budynie z kasz (jęczmiennej, manny, krakowskiej, kukurydzianej)
 
  • kluski ziemniaczane z gotowanych ziemniaków
  •  pierogi z owocami, z chudym serem twarogowym, z chudym mięsem
  • naleśniki smażone bez tłuszczu na patelni teflonowej
 
  • naleśniki smażone na tłuszczu
  • pączki
  • faworki
  • racuchy
  • kruszonka
  • krakersy
  • paluszki
  • knedle

Potrawy z warzyw i grzybów

 
  • warzywa gotowane w wodzie i na parze
  • warzywa duszone
  • sałatki i surówki z olejem roślinnym lub jogurtem
  • risotto
 
  • zapiekanki z kasz i warzyw
 
  • warzywa i grzyby smażone z dodatkiem tłuszczu
  • sałatki z majonezem
  • bigos
  • fasolka po bretońsku

Tłuszcze

 
  • masło
  • margaryny roślinne kubkowe
  • śmietana jogurtowa 9%
  • oleje: rzepakowy, sojowy, kukurydziany, z pestek winogron, z kiełków pszenicy
  • oliwa z oliwek (na zimno)

 

 

  • olej słonecznikowy (na zimno)
 
  • smalec
  • słonina
  • boczek
  • łój
  • masło klarowane
  • podgardle
  • margaryny twarde
  • śmietana powyżej 18%

Warzywa i grzyby

 
  • młode, soczyste buraki
  • pomidory bez skórki
  • sałata zielona, lodowa
  • kalafior
  • seler
  • pietruszka
  • cukinia
  • bakłażan
  • młode szparagi
  • dynia
  • kabaczki
 
  • fasolka szparagowa
  • szpinak
  • rabarbar
  • marchew
  • brokuły
  • groszek zielony
 
  • cebula, czosnek, por
  • kapusta biała, czerwona, włoska (szczególnie w połączeniu z mięsem i cebulą)
  • kwaszona kapusta
  • groch
  • fasola
  • soja
  • grzyby
  • świeże ogórki
  • rzodkiewka
  • rzepa
  • kalarepa
  • ogórki
  • warzywa marynowane i solone

Ziemniaki i potrawy z ziemniaków

 
  • ziemniaki gotowane
  • ziemniaki pieczone w folii
  • puree ziemniaczane bez dodatku tłuszczu
   
  • frytki
  • sałatka ziemniaczana z majonezem
  • placki ziemniaczane
  • ziemniaki smażone lub podsmażane
  • chipsy

Owoce i przetwory owocowe

 
  • owoce dojrzałe soczyste
  • jabłka (świeże bez skórki – starte, pieczone, gotowane)
  • banany
  • pomarańcze, mandarynki, grejpfruty (bez białej skórki)
  • truskawki
  • maliny
  • jeżyny
  • brzoskwinie
  • morele
  • arbuz
  • sok z cytryny
 
  • marmolady i dżemy niskosłodzone
  • kiwi
  • melon
  • wiśnie
 
  • śliwki
  • czereśnie
  • agrest
  • porzeczki
  • awokado
  • owoce niedojrzałe
  • owoce nadpsute
  • kompoty i dżemy wysokosłodzone
  • winogrona
  • gruszki
  • daktyle
  • czereśnie
  • figi
  • owoce marynowane

Cukier i słodycze

 
  • miód pszczeli
  • stewia
 
  • cukier
 
  • słodziki
  • cukierki
  • czekolada
  • pralinki
  • batony
  • ciastka kruche
  • chałwa

Desery

 
  • ciasto drożdżowe
  • biszkopt
  • ciasto z owocami
  • galaretka
  • kisiel
  • budyń
  • sorbety
  • musy i przeciery owocowe
  • kompoty przetarte
  • bezy
  • suflety
 
  • sernik na chudym twarogu
 
  • torty
  • tłuste ciasta (np. karpatka)
  • ptysie
  • sernik
  • lody kremowe
  • bita śmietana
  • desery z używkami
  • czekolada, batony
  • chałwa
  • słodycze zawierające kakao i orzechy

Przyprawy

 
  • anyż
  • koper
  • pietruszka
  • goździki
  • cynamon
  • oregano
  • sok z cytryny
  • melisa
  • cynamon
  • majeranek
  • wanilia
 
  • sól
  • przecier pomidorowy
  • przy indywidualnej tolerancji niewielkie ilości czosnku, cebuli, mielonej słodkiej papryki i pieprzu ziołowego
  • ocet winny
  • bazylia
  • tymianek
  • kminek
  • gałka muszkatołowa
  • liść laurowy
  • ziele angielskie
 
  • pieprz naturalny
  • papryka ostra
  • chilli
  • curry
  • ocet
  • musztarda
  • gorczyca
  • keczup

Napoje

 
  • woda mineralna
  • herbaty owocowe
  • herbaty ziołowe
  • herbata czarna ( słaby napar)
  • kawa zbożowa (z mlekiem)
  • rozcieńczone soki owocowe i warzywne
  • koktajle mleczno-owocowe
   
  • mocna kawa ziarnista
  • napoje gazowane (pepsi, coca-cola i inne)
  • alkohole
  • kakao
  • płynna czekolada
  • mocna herbata
  • woda źródlana

Źródła:

  1. 1.Jarosz M. Praktyczny podręcznik dietetyki. Wyd. IŻŻ. Warszawa 2010
  2. 2.Ciboowska H., Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wyd. Lekarskie PZWL. Warszawa 2012

dietą w tle